Wyniki kontroli PIP
15 sierpnia 2016 r. w dniu, w którym obowiązywał zakaz pracy w placówkach handlowych inspektorzy pracy przeprowadzili kontrole sklepów w całym kraju.
Sprawdzili 1176 małych sklepów i 291 placówek wielkopowierzchniowych. Część z nich była zamknięta. W części z tych, w których praca była wykonywana ustalono, że świadczą ją właściciele lub członkowie ich rodzin. W pozostałych placówkach podjęto czynności kontrolne. Nie wszystkie kontrole zostały zakończone, m.in. ze względu na nieobecność przedsiębiorców prowadzących sklepy; zdarzały się także przypadki utrudniania czynności kontrolnych wydłużające proces dokonywania ustaleń.
Prezentowane wyniki dotyczą 580 placówek handlowych (26 placówek wielkopowierzchniowych i 554 mniejszych sklepów), w których do dnia 5 września 2016 r. inspektorzy pracy zakończyli czynności kontrolne.
Wyniki kontroli w 26 placówkach wielkopowierzchniowych
(są to super, hipermarkety i inne duże sklepy o powierzchni handlowej
przekraczającej 300 m kw.)
Kontrole wykazały złamanie zakazu pracy w 3 sklepach. Jeden należał do sieci franczyzowej (1 pracownik świadczył pracę polegającą na sprzedaży towarów), dwa - do międzynarodowej sieci hiper i supermarketów (pracę wykonywało 3 pracowników ochrony wewnętrznej zatrudnionych przez sieć).
W pozostałych placówkach praca była świadczona przez pracowników firm zewnętrznych zajmujących się ochroną obiektów.
Wyniki kontroli w mniejszych placówkach handlowych
Kontroli poddano 554 sklepy (139 z nich było kontrolowanych w latach ubiegłych - w 8 ujawniono ponowne złamanie zakazu pracy w święto).
W 109 (19,7%) sklepach pracę wykonywali pracownicy lub osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, które w ocenie inspektorów pracy, zawarte zostały w warunkach właściwych dla stosunku pracy (149 osób). Świadczyli pracę polegającą najczęściej na sprzedaży towarów, układaniu ich na półkach, niekiedy wykonywali prace porządkowe.
Z analizy kontroli - trzy grupy zleceniobiorców świadczących pracę w święto:
- osoby zatrudnione w innych firmach, z którymi zawarto umowy wyłącznie na dzień 15 sierpnia 2016 r.,
- osoby, z którymi zawarto umowy na dłuższy okres czasu, ale świadczące pracę dorywczo, w miarę potrzeb,
- osoby będące pracownikami, z którymi zawarto umowy na wykonywanie innych czynności niż wynikające z umowy o pracę.
Przykłady omijania prawa:
- zawieranie przez sieci franczyzowe jednodniowych umów cywilnoprawnych „krzyżowo” z pracownikami zatrudnionymi przez inne sklepy sieci
- zawieranie umów zlecenia z pracownikami sklepu przez inny podmiot, który na podstawie umowy z przedsiębiorcą obejmował obsługę sklepu na jeden dzień; pracownicy świadczyli pracę w tym samym miejscu, co w ramach stosunku pracy,
- powierzanie obsługi sklepu pracownikom tymczasowym zatrudnionym na podstawie umowy zlecenia zawartej z agencją pracy tymczasowej.
Inne nieprawidłowości:
- 181 pracowników nie zostało poddanych profilaktycznym badaniom lekarskim: wstępnym, okresowym i kontrolnym
- 223 osób nie przeszkolono w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
- 8 osób świadczyło pracę bez zawarcia umowy na piśmie
- 4 osób nie zgłoszono do ubezpieczenia społecznego, a 14 pracowników i 4 osoby świadczące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych – zgłoszono z uchybieniem terminu.
W kontrolowanych sklepach pracę wykonywało 13 cudzoziemców (1 obywatel Białorusi, pozostali byli obywatelami Ukrainy); nie ujawniono przypadków nielegalnego zatrudnienia cudzoziemców.
Zastosowane środki prawne:
Placówki wielkopowierzchniowe
- 14 decyzji nakazujących usunięcie nieprawidłowości z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy
- 22 wnioski w wystąpieniach
Ujawniono 4 wykroczenia przeciwko prawom pracownika, za które jedna osoba została ukarana grzywną w drodze mandatu karnego w wysokości 1400 zł.
MAŁE SKLEPY
- 1 707 wniosków w wystąpieniach
- 50 poleceń ustnych
- 1 262 decyzji (w tym 3 dotyczących wypłaty należnych pracownikom świadczeń)
Ujawniono 485 wykroczeń przeciwko prawom pracownika:
- 111 osób zostało ukaranych grzywną w drodze mandatu karnego na kwotę ogółem 121 400 zł
- do sądu skierowano 7 wniosków o ukaranie
- wobec 95 osób zastosowano środki oddziaływania wychowawczego (ostrzeżenie, pouczenie)
Inspektorzy pracy udzielili także ponad 2,8 tys. porad z zakresu prawnej ochrony pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz legalności zatrudnienia.